Raporun Kapsamı ve Hedefi
"Terörsüz Türkiye" hedefi doğrultusunda TBMM'de kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun hazırladığı rapor kamuoyu ile paylaşıldı. Komisyonun son toplantısında konuşan Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, raporun yedi bölümden oluştuğunu belirterek, "Rapor, af mahiyetinde algı üretecek başlıklardan uzak" dedi. Kurtulmuş, raporun hukuk düzeninin belirlilik ilkesini merkeze alan ve kamu vicdanının hassasiyetini gözeten bir yaklaşım ortaya koyduğunu vurguladı.
Tarihi Bir Süreç ve Meclisin Rolü
Kurtulmuş, terör meselesinde tarihi bir dönemden geçildiğinin altını çizdi. "Gazi Meclis üzerine düşen vazifeyi tereddütsüz bir biçimde üstlenmiştir" ifadesini kullanan Kurtulmuş, on yıllardır ülkenin enerjisini tüketen terör eylemlerinin kalkınma ufkunu daralttığını ve sosyal bağları örselediğini kaydetti. Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte terör örgütlerinin bölgede bölünme aracı olarak kullanıldığını belirterek, terörün tamamen ortadan kaldırılmasının tarihi bir sorumluluk olduğunu söyledi.
Yasal Çerçeve ve İlkeler
Komisyon raporunun, örgütsel yapının feshi ve silah bırakmanın teyidi ile birlikte yürürlüğe alınacak idari ve hukuki düzenlemelere rehberlik edecek ilkeleri belirlediği aktarıldı. Raporda, tespit ve takip mekanizmalarında öngörülebilirlik sağlanması ve toplumla uyum adımlarının özgürlük-güvenlik dengesini koruyan bir çerçevede tasarlanmasının hedeflendiği ifade edildi.
Yasa Yapım Sürecine Rehberlik
TBMM Genel Sekreter Yardımcısı Ahmet Bozkurt, komisyon raporunun yasa yapım süreçlerine rehberlik edecek temel ilkeleri ortaya koyduğunu belirtti. Bozkurt, "Mevcut uygulamaların takibinde Meclis denetiminin yerini belirleyerek ve idarenin hareket alanını hukuka daha güçlü bağlayarak toplumsal güveni arttıracaktır" dedi. Siyasi partilerin temsilcileriyle yapılan toplantılar sonucunda uzlaşılan somut önerilerin kamuoyuyla paylaşılacağı bildirildi.
Kritik Eşik: Silah Bırakma ve Tespit
Bozkurt, kritik eşiğin örgütün silah bırakması ve kendini tasfiye ettiğinin devletin güvenlik birimlerince tespit ve teyit edilmesi olduğunu dile getirdi. Bu sürecin sağlıklı tamamlanmasının, yalnızca silahlı tehdidin sona erdiğinin ilanıyla sınırlı kalmayacağını, aynı zamanda yeni hukuk ve politika çerçevesi için bir başlangıç noktası teşkil edeceğini vurguladı. Tespit ve teyit mekanizmasının objektif, ölçülebilir, şeffaf ve denetlenebilir ölçütlere göre işlemesi gerektiğinin altı çizildi.
Toplumsal Bütünleşme ve Yasal Düzenleme
Toplumsal bütünleşmeyi güçlendirmek için silah bırakmayla birlikte süreci yönetecek, müstakil ve geçici bir yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulduğu ifade edildi. Böyle bir kanunun, silah ve şiddeti reddeden bireylerin topluma yeniden kazandırılmasını ve meselenin hukuki zemine çekilmesini amaçlaması gerektiği belirtildi. Bozkurt, "Yasal düzenlemeler toplumda cezasızlık ve af algısı oluşturmamalıdır" uyarısında bulundu.
Demokratikleşme Önerileri
Raporun 7. maddesinde Türkiye'nin demokratik standartlarının yükseltilmesine yönelik öneriler yer aldı. Bozkurt, güvenli bir toplumsal ortamın demokrasinin işleyişi için ön koşul olduğunu söyledi. Hakaret ve tehdit içermeyen her türlü düşüncenin ifade edilebildiği, karşılıklı saygı çerçevesinde bir siyasal ortam oluşturulmasının temel bir gereklilik olarak ortaya çıktığı kaydedildi.
Mahkeme Kararlarına Uyum ve Haklar
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarına eksiksiz uyumu temin edecek mevcut mekanizmaların güçlendirilmesi önerildi. İnfaz mevzuatının AİHM ve AYM içtihatları ışığında gözden geçirilerek, infaz adaletini esas alan bir temelde yeniden ele alınması tavsiye edildi. Temel hak ve özgürlüklerin önündeki engellerin kaldırılması hedefiyle mevzuatın gözden geçirilmesi, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nun hak ve özgürlükleri genişletecek şekilde yeniden düzenlenmesi istendi.
