Verem: Hala En Ölümcül Enfeksiyonlardan Biri
Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Pınar Yıldız, "Verem Eğitim ve Farkındalık Haftası" dolayısıyla önemli açıklamalarda bulundu. Veremin (tüberküloz) bir bakteriden kaynaklanan bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığı olduğunu belirten Yıldız, hastalığın en sık akciğerleri tuttuğunu, ancak lenf bezleri, beyin zarı, kemikler ve böbrekler gibi pek çok organda da görülebildiğini ifade etti. Bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde daha kolay ortaya çıkan hastalık, erken tanı ve düzenli tedavi ile tamamen iyileşebiliyor.
Dünya ve Türkiye'deki Durum
Prof. Dr. Yıldız, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre veremin dünyada hala en fazla ölüme yol açan ilk 10 enfeksiyon hastalığından biri olduğuna dikkat çekti. Her yıl milyonlarca yeni vakanın bildirildiğini, özellikle gelişmekte olan ülkelerde daha yaygın görüldüğünü söyledi. Türkiye'de ise güçlü bir verem savaş disiplini sayesinde düzenli taramalar, ücretsiz ilaç temini ve takiplerle vaka sayılarının belirgin şekilde azaldığını, ancak hastalığın tamamen yok olmadığını ve kontrol için farkındalığın sürmesi gerektiğini vurguladı.
Belirtiler ve Erken Tanının Önemi
Prof. Dr. Pınar Yıldız, veremin en sık görülen belirtilerini 2 haftadan uzun süren öksürük, balgam çıkarma, bazen kanlı balgam, göğüs ağrısı, ateş, gece terlemesi, iştahsızlık, kilo kaybı, halsizlik ve çabuk yorulma olarak sıraladı. Özellikle uzun süren öksürük ve gece terlemesi durumunda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirten Yıldız, "Erken tanı hem hastanın iyileşmesi hem de bulaşmanın engellenmesi için kritik önemdedir" dedi.
Bulaşma Yolları ve Korunma
Veremin hava yolu ile bulaştığını açıklayan Yıldız, akciğer tüberkülozu olan bir kişinin öksürme, konuşma veya hapşırması sırasında havaya saçılan damlacıkların solunmasıyla bulaşmanın gerçekleşebileceğini söyledi. Bulaş riskini azaltmak için aktif hastaların tedavinin ilk döneminde maske takması, yaşanılan ortamın sık havalandırılması, kalabalık ve kapalı ortamlardan kaçınılması, tedavinin düzenli sürdürülmesi ve öksürürken ağız ile burnun mendil veya dirsek içi ile kapatılması gerektiğini ifade etti.
Tedavi Süreci ve İlaç Direnci Riski
Veremin tedavi edilebilir bir hastalık olduğunun altını çizen Prof. Dr. Yıldız, tedavinin genellikle en az 6 ay süreyle birden fazla ilacın birlikte kullanılmasıyla yapıldığını, ilaçların ücretsiz olduğunu ve hastaların düzenli takip edildiğini belirtti. Tedaviye başlandıktan kısa süre sonra bulaştırıcılığın büyük ölçüde azaldığını, ancak bakterinin tamamen yok edilmesi için ilaçların kesintisiz ve düzenli kullanılmasının şart olduğunu vurguladı. Tedavinin yarım bırakılmasının hastalığın tekrarlamasına, daha ağır seyretmesine, ilaç direnci gelişmesine ve toplumda bulaşma riskinin artmasına yol açabileceğine dikkat çekti.
Toplumdaki Yanlış Bilgiler ve Aşının Rolü
Prof. Dr. Yıldız, veremden korunmada BCG aşısının çocuklarda ağır hastalık formlarına karşı koruyucu olduğunu ve Türkiye'de uzun yıllardır rutin olarak uygulandığını kaydetti. Aşının erişkinlerde akciğer tüberkülozunu tamamen engellemese de hastalığın ağır seyrini belirgin şekilde azalttığını belirtti. Toplumda doğru bilinen yanlışlara da değinen Yıldız, veremin sadece geçmişte kalan veya yalnızca kötü beslenen kişilerde görülen bir hastalık olmadığını, herkesin yakalanabileceğini ifade etti. Tedavinin kısa tutulabileceği algısının yanlış olduğunu, mutlaka en az altı ay ve hekim kontrolünde kesintisiz sürdürülmesi gerektiğini, ayrıca akciğer tüberkülozunun bulaşıcı olduğunu vurguladı.
Farkındalık ve Son Çağrı
Verem Eğitim ve Propaganda Haftası'nın toplumu bilinçlendirmeyi ve erken tanının önemini vurgulamayı hedeflediğini belirten Prof. Dr. Pınar Yıldız, "Uzun süren öksürüğü asla ihmal etmeyin. Erken başvuru hayat kurtarır, bulaşmayı önler. Tüberküloz tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlarınızı düzenli kullanın, yarım bırakmayın. Sağlıklı yaşam, temiz hava ve düzenli kontroller çok önemlidir. Ve en önemlisi: Veremden korkmayalım, geç kalmaktan korkalım" diyerek açıklamasını tamamladı.
