Savaşın Tarihsel Kökenleri
ÇOMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Mithat Atabay, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik eş zamanlı saldırılarının temelinin 1990'lara dayandığını açıkladı. Atabay, "Amerika 1990’larda bir harita yayınlamış ve Orta Doğu bölgesindeki devletlerin çeşitli şekillerde parçalanacağını ilan etmişti. Başlangıçta bu hayal gibi görünse de son 30 yılda bunun son ayaklarından biri olarak karşımıza çıkıyor" dedi.
İran'ın Hedef Alınma Nedeni
Dr. Atabay, İran'ın 1979 İslam Devrimi sonrasında ön plana çıktığını ve ABD ile İsrail'in en büyük rakibi haline geldiğini vurguladı. "Amerika Birleşik Devletleri 1990’dan itibaren Orta Doğu’daki devletleri birer birer dize getirdikten sonra sıra İran’a gelmişti. Bunu, İran’ın nükleer güç olarak ortaya çıkmasını gerekçe göstererek, gerçekte ise onun siyasi ve askeri gücünü ezmek amacıyla yapıyor" ifadelerini kullandı.
Süre ve Sonuç Tahmini
Atabay, mevcut çatışmanın yaklaşık 4-5 hafta süreceğinin tahmin edildiğini belirterek, "Amerika, İran’ı dize getirmek için bütün gücünü kullanarak İsrail’le birlikte hareket ediyor" dedi. Savaşın ne kadar elektronik olursa olsun mutlaka bir kara harekatı ile sonuçlanacağını, ABD'nin İran içindeki grupları ayaklandırmayı hedeflediğini ancak şu ana kadar başarılı olamadığını söyledi.
İran'ın Karşı Hamleleri ve Küresel Etki
Dr. Atabay, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatarak petrolü bir silah olarak kullanma yolunu seçtiğini hatırlattı. Bu durumun bölgede bir kaos ortamı yaratacağını ve bunun dünya ekonomisini derinden etkileyeceğini ifade etti.
Türkiye'ye Yönelik Riskler ve Uyarılar
Türkiye'nin yeni bir göç dalgasına hazırlıklı olması gerektiğini vurgulayan Atabay, savaşın uzaması halinde petrol ve doğal gaz fiyatlarının hızla artacağını, bunun da Türkiye'nin ödemeler dengesinde açığa yol açacağını kaydetti. Bu durumun, 1973 petrol krizinde olduğu gibi yüksek enflasyon ve sosyal sorunlara neden olabileceği uyarısında bulundu.
Çıkış Yolu: Üretim ve Planlama
Dr. Atabay, Türkiye'nin bu süreci atlatabilmesi için üretime, özellikle de tarım ürünleri ve yeraltı kaynaklarına dayalı üretime ağırlık vermesi gerektiğini söyledi. "Türkiye'nin kendi kaynaklarını ve öz değerlerini kullanarak bunları planlaması gerekiyor. Aksi takdirde dışarıdan borç alarak bunu yüksek faizlerle ödemek durumuyla karşı karşıya kalacak" diyerek sözlerini tamamladı.
