Bir Asır Sonra Yeniden Doğuş
Çanakkale Savaşları’nın yaşandığı Tarihi Gelibolu Yarımadası’nda, bir asır sonra tamamlanan kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla ayağa kaldırılan Seddülbahir Kalesi, Avrupa’nın en prestijli müzecilik programlarından biri olan European Museum of the Year Award (EMYA) 2026’ya aday gösterildi. Kale, İtilaf Devletleri’nin Çanakkale Boğazı’nı geçmek için 3 Kasım 1914’te ilk bombaladığı ve ilk şehitlerin verildiği yer olma özelliğini taşıyor.
Gazi Bir Kalenin Tarihi Mirası
IV. Mehmet’in annesi Hatice Turhan Sultan tarafından 17. yüzyılda yaptırılan Seddülbahir Kalesi, ‘Çanakkale Geçilmez’ destanının yazıldığı savaşlarda boğazın güvenliğinde kritik bir rol oynadı. 109 yıl önce ‘yedi düvel’e karşı Mehmetçik ile birlikte direnen kale, aldığı top atışlarıyla adeta bir gazi oldu. Zaman ve savaşın tahribatına rağmen, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı’nın 2015’te başlattığı restorasyonla yeniden hayat buldu ve 2023’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla ziyarete açıldı.
Açık Hava Müzesindeki Savaş İzleri
Seddülbahir Kalesi Müzesi’nde, ziyaretçiler kalenin 17. yüzyıldan günümüze uzanan hikayesi hakkında bilgilendiriliyor. İlk şehitlerin kabristanını ziyaret etme, 1915’te yaşananları öğrenme ve dönemin savaş malzemelerini inceleme fırsatı bulunuyor. Restorasyon sırasında ortaya çıkarılan Osmanlı asker künyeleri, Fransız cep saatleri, mavzer süngüleri, üniforma düğmeleri ve mermiler gibi eserler, savaşın somut izlerini ziyaretçilere taşıyor.
EMYA Hedefi ve Tarihi Alan Vizyonu
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, kalenin adaylığını değerlendirirken büyük heyecan ve iddia duyduklarını belirtti. Kaşdemir, “Seddülbahir Kalesi, kısa sürede manevi atmosferi aktarabilen ve özgün teşhir-tanzimiyle dikkat çeken bir müze haline geldi. Haziran’da İspanya’da yapılacak yarışmada ödülü alacağımıza inanıyoruz. Amacımız, Çanakkale Tarihi Alan’ı dünyanın en iyi korunmuş açık hava müzesi yapmak” dedi.
Bir Kadın Baninin Eseri
Başkan Kaşdemir, kalenin bir diğer önemli özelliğine dikkat çekti: “Seddülbahir Kalesi, Osmanlı tarihinde banisi kadın olan ilk askeri yapı. IV. Mehmet’in annesi Hatice Turhan Sultan tarafından yaptırılmış olması, kalenin değerini ve anlamını daha da artırıyor. Bu yapı, yüzyıllar boyunca hem boğaza muhafızlık etmiş hem de Mehmetçiğin ayak izlerini ve tarihi hatıraları barındırmıştır.”
Denizin Seddi: Seddülbahir
Çanakkale’nin Eceabat ilçesindeki Seddülbahir Köyü’nde, ‘denizin seddi’ anlamına gelen ismiyle yaklaşık 22 bin metrekarelik alanda konumlanan kale, Gelibolu Yarımadası’nın en güney ucunda yer alıyor. Asimetrik planı, beş burcu ve üç kademeli surlarıyla dikkat çeken kale, Boğaz’ın girişindeki Ertuğrul ve Morto Koyları arasındaki burun üzerinde tarihe tanıklık etmeye devam ediyor.
