Geleneksel Şifa, Modern Riskler
Anadolu'nun kadim bakım geleneği olan bitki çayları, kış aylarında içimizi ısıtırken, bilinçsiz kullanımda ciddi sağlık risklerini de beraberinde getirebiliyor. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Zeynep Altın, bu geleneksel uygulamaların her birey ve her şartta aynı derecede güvenli olmayabileceğini hatırlatıyor. Altın, bitki çaylarını tamamen reddetmek yerine doğru bitkinin, doğru kişide ve doğru dozda kullanılması gerektiğini savunuyor.
"Doğal" Yanılgısı ve Organ Hasarı Riski
Toplumda bitki çaylarının tamamen zararsız olduğu yönünde yaygın bir kanaat bulunuyor. Ancak bu ürünler de ilaçlar gibi aktif maddeler içeriyor ve kontrolsüz tüketim karaciğerde toksik etkiler oluşturabiliyor. Doç. Dr. Altın, klinik ortamda yeşil çay ekstresi, sinameki ve aloe vera gibi bitkilerin kontrolsüz kullanımına bağlı ciddi karaciğer ve böbrek hasarı olguları takip ettiklerini vurguladı.
Yanlış Hazırlama, Şifayı Yok Ediyor
Bitki çaylarının asıl faydası içeriğindeki polifenoller ve antioksidan maddelerden gelir. Ancak bu şifayı yanlış tüketim alışkanlıklarıyla yok edebiliyoruz. Bal veya pekmez 40-45°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda eklendiğinde içindeki hassas enzimler kayboluyor ve ürün sadece bir şeker yükü haline geliyor. Rafine şeker eklenen çaylar ise kan şekerinde hızlı dalgalanmalara yol açarak bağışıklık sistemini zayıflatabiliyor. Çaylar mümkünse şekersiz, tatlandırılacaksa ılık hale geldikten sonra çok az miktarda bal veya pekmezle tüketilmeli.
Kronik Hastalar İçin Kritik Uyarılar
Vücut denge mekanizmaları hassas olan kronik hastalar için bitki çayları bazen bir tehdit haline gelebilir. Meyan kökü, tansiyonu yükseltebilir ve ritim bozukluklarına yol açabilir. Adaçayı, zencefil, zerdeçal ve yeşil çay gibi bitkiler kan sulandırıcılarla birlikte tüketildiğinde kanama risklerini artırabilir. Tarçın veya aloe vera gibi bitkiler ise şeker ilaçlarıyla etkileşime girerek tehlikeli ani hipoglisemilere neden olabilir.
Ameliyat Öncesi Mutlaka Bırakılmalı
Cerrahi bir operasyon planlanıyorsa, bitki çaylarının en az 1-2 hafta önceden bırakılması hayati önem taşır. Zencefil, sarımsak ve yeşil çay gibi bitkiler ameliyat sırasında kontrolü zor kanamalara yol açabilirken, bazı bitkiler de anestezi ilaçlarının etkisini öngörülemez hale getirerek kalp ritim problemlerine zemin hazırlayabilir.
