Malatya Turgut Özal Üniversitesi (MTÜ), bölgenin önemli su kaynaklarından Tohma Çayı'nın ekolojik durumunu ortaya koyan iki uluslararası bilimsel çalışmayı kamuoyuyla paylaştı. MTÜ Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Memet Varol tarafından yürütülen araştırmalar, Environmental Research ve Journal of Environmental Chemical Engineering dergilerinde yayımlandı. Rektör Prof. Dr. Recep Bentli, çalışmaların bölgesel çevre yönetimi ve sürdürülebilir kaynak kullanımı için önemli veriler sunduğunu belirtti.
Sivas'ta doğan ve Malatya'dan geçerek Karakaya Barajı'na ulaşan Tohma Çayı, tarımsal sulama, balıkçılık ve ekosistem için kritik öneme sahiptir. 2023-2024 yıllarında nehrin 13 farklı noktasından alınan su örnekleri üzerinde yapılan analizler, su içerisindeki ağır metal seviyelerinin Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Birliği limit değerlerinin altında olduğunu gösterdi. Mevcut şartlarda insan sağlığı açısından kanserojen risk bulunmadığı ve suyun tarımsal sulama ile sucul yaşam için uygun olduğu belirlendi.
Araştırma kapsamında nehir tabanındaki sediman örneklerinde ise Nikel, Kadmiyum ve Krom metallerinin birikim gösterdiği tespit edildi. Bu birikimlerin, özellikle nehrin yukarı havzasında dip canlıları için potansiyel risk oluşturabileceği değerlendirildi. Kirlilik kaynaklarına ilişkin değerlendirmelerde, metal birikiminin farklı kaynaklarla ilişkili olduğu belirlendi.
Kangal bölgesindeki termik santral faaliyetleri ile Kuluncak çevresindeki madencilik çalışmalarının, nehrin yukarı havzasında metal birikimine neden olduğu tespit edildi. Ayrıca evsel atıklar ile Organize Sanayi Bölgesi'nin atıklarını taşıyan Şahnahan Çayı'nın Tohma Çayı ile birleştiği noktalarda metal konsantrasyonlarında artış gözlemlendi.
Malatya Turgut Özal Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Recep Bentli, "Bilimsel çalışmalarımız, Tohma Çayı'nın su kalitesinin mevcut durumda güvenli olduğunu göstermektedir. Ancak nehir tabanında tespit edilen birikimler, sanayi ve madencilik faaliyetlerinin daha yakından izlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Üniversite olarak, doğal kaynaklarımızın korunmasına katkı sunan ve karar vericilere bilimsel veri sağlayan araştırmalar yürütmeye devam edeceğiz" dedi.