Balkan Savaşları'nın en buhranlı günlerinde, Erzurum'a bağlı Narman Kazası Müftüsü Habip Efendi'nin Şark Ordusu Umum Kumandanlığı'na çektiği telgraf, dönemin millî müdafaa anlayışını ortaya koyan önemli bir vesika olarak gün yüzüne çıktı.
Araştırmacı Taner Özdemir tarafından yapılan çalışmalar sırasında bulunan telgrafta; Müftü Habip Efendi, vatan müdafaasının yalnız askerlerin değil, milletin bütün fertlerinin ortak vazifesi olduğunu ifade ederek cephede fiilen görev almak istediğini bildiriyor. Metinde, vatan topraklarının "nice şehid kanlarıyla yoğrulmuş mukaddes bir emanet" olduğu vurgulanırken, bu emaneti korumanın dinî ve millî bir sorumluluk olduğu açıkça dile getiriliyor.
Araştırmacı Taner Özdemir, Habip Efendi'nin başvurusuna, Başkumandanlık Vekâleti Erkân-ı Harbiye Birinci Şubesi tarafından resmî bir cevap verildiğini ve gösterilen fedakârlık dolayısıyla teşekkür edildiğini belirtti. Özdemir, "Cevap yazısında, taşra ulemasının millî müdafaa konusundaki hassasiyetinin takdirle karşılandığı görülüyor. Bu, merkezî askerî idare ile taşradaki dinî otorite arasında güçlü bir dayanışmanın kanıtıdır" dedi.
Belgede ayrıca, kadınların yaralılara bakmak ve cepheye cephane taşımak; erkeklerin ise düşman karşısında mücadele etmek üzere hazır olduklarına dair ifadeler yer alıyor. Bu yönüyle metin, yalnız askerî bir yazışma değil; topyekûn bir toplumsal seferberlik anlayışının da somut bir göstergesi niteliği taşıyor.
Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Taner Özdemir, belgenin din-devlet ilişkileri ve millî bilinç tarihi açısından çok katmanlı bir kaynak değeri taşıdığını vurguladı. Özdemir, "Bu telgraf sıradan bir tebrik metni değildir. Doğrudan cephede hizmet talebini içeren açık bir irade beyanıdır. Din adamlarının fiilî sorumluluk almaya hazır olduklarını gösteriyor" ifadelerini kullandı.
Ortaya çıkarılan yazışma, Balkan Savaşları sürecinde Anadolu'nun doğusunda şekillenen millî sorumluluk bilincine dair önemli bir arşiv tanıklığı olarak değerlendiriliyor.